Stay Safe in Japan Update: 21/09/2018, 19:14


More Information

รู้จักกับ

รู้จักกับ "คาบูกิ (Kabuki)" ศิลปะการแสดงเก่าแก่ของญี่ปุ่นที่น่าตื่นตา!

2019.05.30 บทความที่ชอบ

คาบูกิ (Kabuki) คือการแสดงดั้งเดิมของญี่ปุ่นที่มีอายุกว่า 400 ปี แต่ยังโด่งดังมาจนถึงปัจจุบัน ด้วยรูปแบบการแสดงที่ตื่นตาตื่นใจและเป็นเอกลักษณ์ทั้งการแสดงสีหน้า ท่าทาง ดนตรีไพเราะ และยังแสวงหาความทันสมัยอีกด้วย

แปลโดย Rose Rosarin

เขียนโดย MATCHA

Pin LINE

คาบูกิ (Kabuki) ละครโดนใจชาวบ้านแต่อดีต

คาบูกิ (Kabuki) เป็นศิลปะการแสดงดั้งเดิมของญี่ปุ่นที่มีอายุยาวนานกว่า 400 ปีตั้งแต่สมัยเอโดะ โดยมี 3 องค์ประกอบที่ทำให้คนดูรู้สึกสนุกสนาน คือ การแสดง การเต้น และดนตรี
หากพูดถึง "การแสดงเก่าแก่" บางคนอาจจะนึกถึงละครโนห์ของญี่ปุ่น หรือในไทยก็อาจนึกถึง "โขน" แต่สองอย่างที่ว่ามานั้นถือเป็น "การแสดงชั้นสูง" ของไทยและญี่ปุ่นที่ในสมัยก่อนถูกจำกัดการเล่นและการชมในกลุ่มคนเพียงบางกลุ่ม
แต่ "คาบูกิ" ไม่ใช่อย่างนั้น เพราะคาบูกิเป็นการแสดงละครสำหรับคนทั่วไปมาตั้งแต่อดีต จึงมีลักษณะตื่นเต้นเร้าใจ เร้าอารมณ์ เนื้อหาที่เล่นก็จะเป็นเรื่องตำนานเท่ๆ ของซามูไร หรือความรักเศร้าเคล้าน้ำตาแบบชาวบ้าน บางครั้งก็จับเอาเรื่องราวปัจจุบันทันด่วนในสมัยนั้นๆ มาเล่นเป็นละคร เดือดร้อนให้รัฐบาลในบางยุคสมัยต้องออกมาห้ามปรามกันเลยทีเดียวค่ะ

ในปี 2015 ละครคาบูกิยังได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น "มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้" โดยองค์การยูเนสโก (UNESCO) โดยในปี 2008 ได้ถูกบันทึกไว้ใน "รายการตัวแทนมรดกทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ" เลยทีเดียวค่ะ

เอกลักษณ์ของคาบูกิ

วิธีการแสดงคาบูกิ นั้นจะไม่เน้นความเป็นธรรมชาติหรือความสมจริงเหมือนกับการแสดงสมัยใหม่ แต่จะเน้นความเว่อร์วังอลังการ โดยทุกอย่างในการแสดงจะเกินจริงทั้งหมด เช่น วิกและเสื้อผ้า ท่าโพสหรือท่าสะบัดวิกผมและมองด้วยสายตาดุดันอันเป็นเอกลักษณ์ เป็นต้น

ถ้าพูดถึงคาบูกิแล้ว เอกลักษณ์อีกอย่างที่จะลืมไม่ได้ก็คือลวดลายบนใบหน้านักแสดงที่เรียกว่า "คุมาโดริ (Kumadori)" เพราะว่าเพียงแค่เห็นคุมาโดริก็จะรู้ได้ทันทีเลยว่านักแสดงคนดังกล่าวเป็นฝ่ายดี (วาดลวดลายสีแดงบนหน้า) หรือฝ่ายร้าย / ปีศาจ (วาดลวดลายสีน้ำเงินบนหน้า)

บทบาทผู้หญิงในละครคาบูกินั้นจะยกให้นักแสดงชายเล่นโดยแต่งกายเป็นหญิงแทน เราเรียกนักแสดงชายที่แสดงบทผู้หญิงว่า "อนนะกาตะ (Onnagata)" หนึ่งในไฮไลท์ของคาบูกิก็คือสีหน้าและท่วงของบรรดานักแสดงชายที่ดูเหมือนผู้หญิงมากกว่าผู้หญิงจริงๆ ซะอีก

ลูกเล่นต่างๆ บนเวทีที่ใช้ในการแสดงคาบูกินั้นมีการปรับเปลี่ยนพัฒนาตลอด อย่าง "ฮานะมิจิ (Hanamichi)" ทางเดินยาวจากเวทีไปตรงกลางระหว่างที่นั่งของผู้ชม หรือ "มาวาริบุไต (Mawari Butai)" เวทีหมุนเพื่อเปลี่ยนฉากก็ว่ากันว่ามีต้นกำเนิดมาจากละครคาบูกินี่เอง เสียงเอฟเฟกต์และเสียงเพลงบรรเลงต่างๆ ที่บรรเลงด้วยเครื่องดนตรีญี่ปุ่นกันสดๆ จากจุดที่คนดูสามารถมองเห็นได้ ก็ช่วยทำให้การแสดงคาบูกิสนุกสนานเพลิดเพลินมากยิ่งขึ้น

ต้นกำเนิดของคาบูกิ

江戸博

ภาพจากบทความ : สัมผัสกลิ่นอายแห่งโตเกียวโบราณที่ พิพิธภัณฑ์เอโดะ-โตเกียว (Edo-Tokyo Museum)

ต้นกำเนิดของคาบูกิมาจากการเต้นที่เรียกว่าคาบูกิโอโดริ (Kabuki Odori) ที่ริเริ่มโดยหญิงคนหนึ่งในสมัยเอโดะ คำว่า "คาบูกิ หรือ คาบูกุ" นั้นมีความหมายว่า "แปลกใหม่ไม่เหมือนใคร ก้าวนำกระแส" การแสดงเต้นรำนี้ได้รับความนิยมแพร่หลายขึ้นเรื่อยๆ จนพัฒนากลายเป็นศิลปะการแสดงละครขึ้นมา แต่เนื่องจากมีปัญหาขัดแย้งศีลธรรมในสังคมขึ้นเพราะเชื่อว่ามีการค้าประเวณีในกลุ่มนักแสดงคาบูกิหญิง จึงมีการห้ามไม่ให้ผู้หญิงแสดงคาบูกิตั้งแต่นั้น ปัจจุบันมีเฉพาะผู้ชายเท่านั้นที่สามารถขึ้นเวทีแสดงคาบูกิได้

คาบูกิกับการเข้าถึงใจประชาชนตามยุคสมัย

ภาพจากบทความ : เที่ยวโรงละครคาบูกิซะ แบบไม่ต้องมีตั๋ว (Kabukiza Theatre, Ginza)

เมื่อยุคสมัยเปลี่ยนไป คาบูกิในฐานะละครชาวบ้านเองก็มีการปรับตัวให้เข้าถึงคนทั่วไปได้ง่าย ไม่ว่าจะเป็นสมัยก่อนที่ภาพของการแสดงคาบูกิมักจะไปปรากฏอยู่บนภาพพิมพ์อุกิโยะเอะ (Ukiyoe) ยอดนิยมของคนยุคเอโดะ ส่วนในสมัยนี้ก็ไปอยู่บนสินค้าให้ผู้คนซื้อหาเสน่ห์ของคาบูกิกลับบ้านไปได้ ทั้งโปสการ์ด หรือที่แปลกๆ น่าสนใจก็มีไปจนถึง "มาส์กหน้า" สำหรับสาวๆ เลยค่ะ
สินค้าเหล่านี้ทำให้คนทั่วไปรู้สึกใกล้ชิด ผูกพันกับศิลปะดั้งเดิมของชาติ แถมยังดึงดูดใจ เป็นของที่ระลึกสำหรับนักท่องเที่ยวได้อีกด้วย

ส่วนเรื่องราวที่นำมาเล่นนั้นไม่ใช่แต่เรื่องเดิมๆ แต่ยังมีการนำเอาเรื่องราวใหม่ๆ ที่น่าสนใจ หรือสอดแทรกเทคนิคแสงสีเสียงใหม่ๆ ลงไปเพื่อทำให้การแสดงนั้นสนุกยิ่งขึ้นได้อีก
ถามว่าใหม่ขนาดไหน ก็ถึงขั้นที่สามารถนำเรื่องราวของการตูนยอดนิยมซึ่งโด่งดังไปทั่วโลกอย่าง วันพีซ (One Piece) หรือนินจานารูโตะ (์NARUTO) มาจัดการแสดงได้ด้วย
วีดีโอด้านบนนี้ก็คือวีดีโอสำหรับโปรโมทละครคาบูกิเรื่องนินจานารูโตะนั่นเองค่ะ

สามารถชมคาบูกิได้ที่ไหน?

ในโตเกียวเราสามารถชมการแสดงคาบูกิได้ตลอดทั้งปีที่ คาบูกิซะ (Kabukiza Theatre) ใน กินซ่า (Ginza) โรงละครคาบูกิอายุมากกว่าร้อยปี ส่วนที่โอซาก้าและเกียวโตก็มีการจัดการแสดงเรื่อยๆ สำหรับใครที่อยากชมสักครั้งก็สามารถหาซื้อตั๋วได้ที่เคาน์เตอร์หน้าโรงละครหรือซื้อผ่านอินเตอร์เน็ตและทางโทรศัพท์ก็ได้เช่นกัน
โรงละครเหล่านี้มักมีให้บริการไกด์เสียงเป็นหูฟังภาษาอังกฤษด้วย ถึงแม้จะไม่รู้ภาษาญี่ปุ่นก็สามารถสนุกได้

ginza_stations20150917j

ไม่ว่าจะเป็นการแสดงอะไร ถ้าเตรียมตัวศึกษาข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับเรื่องราวและตัวละครเอาไว้ล่วงหน้าก็จะยิ่งทำให้ดูสนุกมากขึ้น ถ้าเกิดใครกำลังจะไปชมการแสดงก็ขอแนะนำให้ลองศึกษาข้อมูลกันดูนิดหนึ่ง
โบรชัวร์ของการแสดงนับว่าเป็นแหล่งข้อมูลชิ้นสำคัญเลยทีเดียว เพราะมักจะมีคำอธิบายเกี่ยวกับเรื่องราวโดยรวม ไฮไลท์น่าสนใจ ดนตรี และบทบาทตัวละครเอาไว้ด้วย

ในปัจจุบันแม้แต่คนญี่ปุ่นบางคนเองก็รู้สึกไม่กล้าไปชมการแสดงคาบูกิ แต่ความจริงแล้วคาบูกิเป็นการแสดงเพื่อความบันเทิงของชาวบ้านมาตั้งแต่สมัยก่อน
เราลองมาสัมผัสโลกแห่งคาบูกิที่รักษาเอกลักษณ์ดั้งเดิมเอาไว้พร้อมรับสิ่งใหม่ๆ เข้ามา ผ่านการขัดเกลาจนกลายเป็นการแสดงอันเป็นเอกลักษณ์ของญี่ปุ่นกันดูค่ะ

*บทความนี้เรียบเรียงใหม่ในเดือนพฤษภาคม ปี 2019

เนื้อหาในบทความนี้อ้างอิงจากการเก็บข้อมูลในช่วงเวลาที่เขียนบทความ อาจมีการเปลี่ยนแปลงของรายละเอียดสินค้า บริการ ราคาในภายหลังได้ กรุณาตรวจสอบกับสถานที่นั้นอีกครั้งก่อนการไปใช้บริการ

แท๊กเกี่ยวข้อง

Pin LINE